Historia Finlandii obejmuje ponad 1000 lat — od prehistorycznych plemion, panowania Szwecji, Rosyjskiego Wielkiego Księstwa do niepodległości 1917 i współczesnej Finlandii.
Prehistoria i plemiona (przed 1100)
Plemiona ugrofińskie osiedliły się w Finlandii 10 000 lat temu. Finowie, Tawastowie i Karelowie byli kluczowymi plemionami przed przyjściem chrześcijaństwa.
Panowanie szwedzkie (1150–1809)
Szwecja podbiła Finlandię przez krucjaty w XII w. — rozprzestrzeniło się chrześcijaństwo. Turku (Åbo) stolicą Finlandii, założone 1229. Finlandia była częścią Cesarstwa Szwedzkiego przez 650 lat. Finowie walczyli w szwedzkiej armii w wojnie trzydziestoletniej.
Rosyjskie Wielkie Księstwo (1809–1917)
Wojna finlandzka 1808–1809 — Szwecja straciła Finlandię na rzecz Rosji. Finlandia stała się autonomicznym Wielkim Księstwem pod cesarzem. Helsinki nową stolicą 1812 (bliżej Sankt Petersburga). Snellman, Lönnrot — Kalevala 1835. Język fiński otrzymał oficjalny status 1863.
Niepodległość i wojna domowa (1917–1918)
6 grudnia 1917 — deklaracja niepodległości. Wojna domowa 1918 (czerwoni vs biali) — 37 000 zabitych. Carl Gustaf Mannerheim — kluczowa postać wojskowa, później prezydent.
Wojna zimowa i wojna kontynuacyjna (1939–1944)
Stalin zaatakował Finlandię 30 listopada 1939 — Wojna zimowa. Finlandia walczyła sama 105 dni — międzynarodowy cud. Wojna kontynuacyjna 1941–1944. Reparacje wojenne dla ZSRR 300 mln złotych dolarów — Finlandia jako ostatni kraj spłaciła reparacje wojenne.
Państwo opiekuńcze (1945–dziś)
Finlandia szybko zbudowała państwo opiekuńcze. Helsinki 1952 igrzyska olimpijskie. Kekkonen prezydent 1956–1982 — ostrożne relacje z ZSRR. Członek UE 1995. Euro 2002 (jedyny kraj nordycki w euro).
Współczesna Finlandia
5,5 mln mieszkańców. Członek NATO 2023 (po rosyjskiej inwazji na Ukrainę). Nokia, Linux, Angry Birds — globalne innowacje. Najszczęśliwszy kraj świata 7 lat z rzędu (UN World Happiness Report).